Di tích là dấu vết của quá khứ còn lưu lại trong lòng đất hoặc trên mặt đất có ý nghĩa về mặt văn hóa và lịch sử"[1]. Ở Việt Nam, 1 di tích khi đủ các điều kiện sẽ được công nhận theo thứ tự: di tích cấp tỉnh, di tích cấp quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt. Tính đến năm 2014, Việt Nam có hơn 40.000 di tích, thắng cảnh trong đó có hơn 3.000 di tích được xếp hạng di tích quốc gia và hơn 7.000 di tích được xếp hạng cấp tỉnh.[2][3] Mật độ và số lượng di tích nhiều nhất ở 11 tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng với tỷ lệ chiếm khoảng 70% di tích của Việt Nam. Trong số di tích quốc gia có 62 di tích quốc gia đặc biệt và trong số đó có 8 di sản thế giới.
Căn cứ Điều 4 Luật di sản văn hoá, Điều 14 Nghị định số 92/2002/NĐ-CP ngày 11/11/2002 của Chính phủ Việt Nam quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Di sản văn hoá, các di tích được phân loại như sau:[4]
Di tích lịch sử - văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học. Di tích lịch sử - văn hóa phải có một trong các tiêu chí sau đây:
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu trong quá trình dựng nước và giữ nước. Các di tích tiêu biểu thuộc loại này như đền Hùng, Cổ Loa, Cố đô Hoa Lư, Bãi cọc Bạch Đằng, Cột cờ...
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân của đất nước. Các di tích tiêu biểu thuộc loại này như Khu di tích lịch sử Kim Liên, Đền Kiếp Bạc, Quần thể di tích danh thắng Yên Tử, Lam Kinh, đền Đồng Nhân...
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu của các thời kỳ cách mạng, kháng chiến. Các di tích tiêu biểu thuộc loại này như Khu di tích chiến thắng Điện Biên Phủ, Địa đạo Củ Chi, Khu di tích lịch sử cách mạng Pắc Bó, Phòng tuyến Tam Điệp, Hành cung Vũ Lâm, Khu rừng Trần Hưng Đạo...
Năm 2010, di tích lịch sử chiếm 51.2% số di tích được xếp hạng. Các di tích này không những có giá trị lịch sử và văn hóa mà còn mang lại những giá trị lớn trên phương diện kinh tế, nhất là kinh tế du lịch.
Di tích kiến trúc nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]
Di tích kiến trúc nghệ thuật là công trình kiến trúc nghệ thuật, tổng thể kiến trúc đô thị và đô thị có giá trị tiêu biểu trong các giai đoạn phát triển nghệ thuật kiến trúc của dân tộc. Quần thể các công trình kiến trúc hoặc công trình kiến trúc đơn lẻ có giá trị tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật của một hoặc nhiều giai đoạn lịch sử. Các di tích tiêu biểu loại này như Chùa Bút Tháp, phố cổ Hội An, nhà thờ Phát Diệm, chùa Keo, đình Tây Đằng,Chùa Phật Tích.
Năm 2010, di tích kiến trúc nghệ thuật chiếm 44.2% tổng số di tích được xếp hạng.
Di tích khảo cổ[sửa | sửa mã nguồn]
Di tích khảo cổ là những địa điểm khảo cổ có giá trị nổi bật đánh dấu các giai đoạn phát triển của các văn hoá khảo cổ. Các di tích tiêu biểu thuộc loại này như Hoàng thành Thăng Long, hang Con Moong, di chỉ Đông Sơn, động Người Xưa, thánh địa Mỹ Sơn
Năm 2010, di tích khảo cổ chiếm 1.3% các di tích được xếp hạng.
Di tích thắng cảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Di tích thắng cảnh (danh lam thắng cảnh) là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ, khoa học. Danh lam thắng cảnh phải có một trong các tiêu chí sau đây:
Danh lam thắng cảnh chiếm khoảng 3.3% số di tích được xếp hạng.
Di tích lịch sử cách mạng[sửa | sửa mã nguồn]
Di tích cách mạng - kháng chiến là một bộ phận cấu thành hệ thống các di tích lịch sử - văn hoá, tuy nhiên, nó có những điểm khác với các di tích tôn giáo tín ngưỡng như đình, đền, chùa, miếu… ở chỗ: đó là những địa điểm cụ thể, công trình kiến trúc có sẵn (nhà ở, đường phố…), là những công trình được con người tạo nên phù hợp với mục đích sử dụng (địa đạo, hầm bí mật…) gắn liền với những sự kiện cụ thể, nhân vật lịch sử cụ thể mà trở thành di tích. Loại hình di tích này rất đa dạng, phong phú, có mặt ở khắp mọi nơi, khó nhận biết, đồng thời cũng rất dễ bị lãng quên, dễ biến dạng theo mục đích sử dụng, theo thời tiết và theo thời gian. Bởi vậy các di tích này vừa khó bảo tồn vừa khó phát huy tác dụng nếu không được quan tâm đặc biệt.
Một số di tích lịch sử cách mạng như: Chiến khu Tân Trào, Chiến khu Quỳnh Lưu, Khu di tích chiến thắng Điện Biên Phủ,...
Căn cứ vào giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh (gọi chung là di tích) được chia thành:
- Di tích nằm trong danh mục kiểm kê di sản văn hóa.[5]
- Di tích cấp tỉnh là di tích có giá trị tiêu biểu của địa phương. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh.
- Di tích quốc gia là di tích có giá trị tiêu biểu của quốc gia. Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Việt Nam) quyết định xếp hạng di tích quốc gia.
- Di tích quốc gia đặc biệt là di tích có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia. Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt; quyết định việc đề nghị Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc xem xét đưa di tích tiêu biểu của Việt Nam vào Danh mục di sản thế giới. Di tích quốc gia đặc biệt ở Việt Nam được xếp hạng các đợt đầu gồm: Cố đô Hoa Lư, Di tích Pác Bó, Dinh Độc Lập, Hoàng thành Thăng Long, Khu căn cứ Trung ương Cục miền Nam, Khu di tích ATK Thái Nguyên, Khu di tích chiến thắng Điện Biên Phủ, Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, Khu di tích khởi nghĩa Yên Thế, Khu di tích Kim Liên, Khu di tích Phủ Chủ tịch, Khu di tích Tân Trào, Khu lưu niệm chủ tịch Tôn Đức Thắng, Nhà tù Côn Đảo, Quần thể di tích Cố đô Huế, Thành nhà Hồ, Thánh địa Mỹ Sơn, Thắng cảnh Tràng An - Tam Cốc - Bích Động, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Vịnh Hạ Long, Đô thị cổ Hội An và Đền Hùng.
Trong trường hợp di tích đã được xếp hạng mà sau đó có đủ căn cứ xác định là không đủ tiêu chuẩn hoặc bị huỷ hoại không có khả năng phục hồi thì người có thẩm quyền quyết định xếp hạng di tích nào có quyền ra quyết định huỷ bỏ xếp hạng đối với di tích đó.
Theo địa phương[sửa | sửa mã nguồn]
- Các tỉnh có số lượng di tích lớn hơn 1500 gồm: Hà Nội: 5175 di tích; Bắc Giang: 2237 di tích; Bắc Ninh 1859 di tích; Ninh Bình: 1879 di tích; Đồng Nai: 1800 di tích; Hà Nam: 1784 di tích; Nam Định: 1655 di tích; Thanh Hóa: 1535 di tích.
- Các tỉnh có mật độ di tích lớn nhất gồm: Hà Nam 2,07 di tích/km2; Hà Nội: 1,56 di tích/km2; Bắc Ninh: 1,96 di tích/km2; Ninh Bình: 1,36 di tích/km2 và Hưng Yên: 1,31 di tích/km2.
Theo loại di tích[sửa | sửa mã nguồn]
- Di tích là chùa: Theo thống kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam 26/11/2007, cả nước này hiện có 14.775 ngôi chùa và 44.498 vị tăng, ni.[92]
- Di tích thời Hùng Vương: Theo thống kê của Cục Văn hoá cơ sở - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 2010,[93] Việt Nam có 1417 di tích thời vua Hùng và các nhân vật liên quan đến thời đại Hùng Vương như Thần Nông, Sơn Tinh, Thần Cao Sơn, Thần Quý Minh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử,... Riêng địa bàn 2 tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc đã có trên 600 nơi thờ.
Vấn đề bảo tồn di tích và kinh phí bảo tồn thường gây tranh luận tại Việt Nam. Nhiều di tích không được bảo quản đúng mức, gây hư hỏng nghiêm trọng hay bị sửa lại khác xa mẫu cổ. Nhiều di tích như Thác Voi, Thác Liên Khương, Công ty cổ phần khai thác chỉ rào thác, kinh doanh bán vé thu tiền vào cổng mà không tu bổ và đến cuối năm 2007 thì rao sang nhượng dự án, kiếm lời thêm 3 tỷ đồng [94]. Thành nhà Hồ bị Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa tôn tạo "không đúng cách" và vá víu.
Theo ý kiến của các chuyên gia Đức thuộc tổ chức Dự án bảo tồn, trùng tu và đào tạo Đức (GCREP): "Ở Việt Nam, với những di tích bị hư hại nhiều, người ta thường bỏ đi và xây lại mới. Còn theo kinh nghiệm của chúng tôi, không phải cái gì cũng cần tu tạo lại 100%, có những thứ không tu tạo được thì giữ nguyên" [95]
Vì những yếu kém trong những mặt khác so với các nước trong khu vực, nên ngành du lịch Việt Nam thường chỉ chú trọng khai thác quá đáng các thắng cảnh thiên nhiên như một điểm mạnh,[cần dẫn nguồn] nhưng việc "xã hội hóa" các danh thắng (cho phép các công ty đầu tư khai thác và bán vé vào cửa) dẫn đến việc hầu hết các nơi danh thắng đều thu tiền vào tham quan và các công ty này lại không quan tâm bảo trì đúng mức,[cần dẫn nguồn] do đó cảnh quan đang bị xuống cấp hay phá hủy, điển hình là trường hợp các di tích quốc gia như Thác Voi,[96]Thác Liên Khương.[97]
Hiện tại, Việt Nam đã có 8 di tích được UNESCO công nhận là Di sản thế giới gồm:
- Vịnh Hạ Long, được công nhận năm 1994 theo tiêu chí (vii) và năm 2000 theo tiêu chí (viii).
- Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, năm 2003, là di sản thiên nhiên thế giới theo tiêu chí (viii).
- Quần thể di tích Cố đô Huế, năm 1993, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (iv).
- Phố Cổ Hội An, năm 1999, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) (v).
- Thánh địa Mỹ Sơn, năm 1999, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) (iii).
- Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long, năm 2010, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) (iii) và (vi).
- Thành nhà Hồ, năm 2011, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) và (iv)
- Quần thể danh thắng Tràng An, năm 2014, theo các tiêu chí (vii) và (viii) của 1 di sản thiên nhiên thế giới và tiêu chí (V) của 1 di sản văn hóa thế giới.
- ^ theo "Tự điển tiếng Việt" của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam (Xuất bản năm 2006)
- ^ Di sản góp phần phát triển du lịch
- ^ Yêu cầu kiện toàn bộ máy quản lý di tích - Bộ VH,TT&DL
- ^ Về việc ban hành quy chế bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh
- ^ Quyết định 48/2014/QĐ-UBND quản lý bảo vệ phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh tại Thái Nguyên
- ^ Bảo tồn các di tích ở An Giang - Kỳ 2: Những giá trị trường tồn
- ^ Di tích lịch sử cách mạng ở Bà Rịa – Vũng Tàu thu hút du khách
- ^ Tổng quan di tích lịch sử - văn hóa tỉnh Bạc Liêu
- ^ Giới thiệu sách: Di tích tỉnh Bắc Giang
- ^ Nhìn lại sau 7 năm thực hiện Luật Di sản văn hóa ở Bắc Giang
- ^ Bắc Giang thêm hai di tích được Bộ VHTTDL công nhận
- ^ GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ TỈNH BẮC KẠN
- ^ Trùng tu hay... "hoành tráng hóa" di tích?
- ^ Bắc Ninh chú trọng bảo tồn giá trị di tích, bảo vật quốc gia
- ^ Bến Tre giữ gìn và phát huy di sản văn hóa trong cơ chế thị trường và hội nhập
- ^ Bến Tre: Công nhận thêm ba di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh
- ^ Danh sách các Di tích và Danh thắng tỉnh Bình Dương
- ^ Toàn tỉnh có 50 di tích được công nhận
- ^ Bình Dương với những tín hiệu lạc quan trong việc thực hiện Luật Di sản Văn hóa
- ^ Bình Dương phát huy thế mạnh phát triển du lịch
- ^ Thành lập Ban Quản lý Di tích tỉnh Bình Định
- ^ Thêm 2 di tích lịch sử cấp tỉnh tại huyện An Lão
- ^ Địa chí Bình Phước - tập 1
- ^ Bình Thuận báo cáo tổng quan 20 năm phát triển sự nghiệp ngành từ năm 1992 đến năm 2012
- ^ BÀI 2: GIẬT MÌNH DI TÍCH CÀ MAU
- ^ Cà Mau: có 9 di tích quốc gia
- ^ Bất cập trong quản lý di tích ở Cao Bằng
- ^ TOÀN TỈNH CÓ 92 DI TÍCH ĐÃ ĐƯỢC XẾP HẠNG
- ^ THÀNH PHỐ CẦN THƠ - MỘT SỐ THÔNG TIN CƠ BẢN
- ^ Di tích - Thắng cảnh -- 22 di tích cấp quốc gia và thành phố
- ^ Giảm nguy cơ thiên tai xâm hại di tích
- ^ Trùng tu di tích ở Đà Nẵng: Vì thành phố văn minh, văn hóa
- ^ Đăk Lăk: Báo cáo kết quả công tác VHTTDL 9 tháng đầu năm 2010
- ^ Bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa
- ^ Điện Biên: Đề nghị nhà nước công nhận 2 di tích cấp quốc gia
- ^ Công tác bảo tồn di tích tỉnh Điện Biên - Thực trạng và giải pháp
- ^ Các di tích được trùng tu ở Đồng Nai
- ^ Công tác quản lý gắn với việc phát huy các giá trị của di sản văn hóa Đồng Nai trong giáo dục và phát triển hòa bình
- ^ Đồng Tháp có 12 di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và 49 di tích cấp tỉnh
- ^ Bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa
- ^ Gia Lai: Có trên 20 di tích lịch sử văn hóa có giá trị
- ^ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ Ở HÀ GIANG
- ^ Tổng hợp các hoạt động văn hoá tại một số tỉnh, thành trên cả nước
- ^ Còn nhiều khó khăn trong tu bổ di tích lịch sử văn hóa
- ^ Hà Nội sẽ trở thành thành phố di sản?
- ^ Hà Tĩnh công nhận 09 di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh
- ^ Hà Tĩnh xếp hạng 18 di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh
- ^ Hà Tĩnh: Họp xét duyệt di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh đợt I năm 2017
- ^ Hậu Giang: 9 di tích lịch sử cấp quốc gia
- ^ Quản lý Nhà nước về di tích lịch sử - đôi điều còn trăn trở
- ^ Di sản văn hóa trong phát triển du lịch Hưng Yên
- ^ ẢO TỒN DI SẢN VĂN HOÁ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI
- ^ TỔNG KẾT PHONG TRÀO THI ĐUA YÊU NƯỚC TỈNH KHÁNH HÒA
- ^ Khánh Hòa làm tốt công tác hồ sơ di tích
- ^ Kiên Giang: Xem xét công tác quản lý di tích
- ^ KẾ HOẠCH BẢO VỆ, TÔN TẠO, PHÁT HUY CÁC DI TÍCH LỊCH SỬ-VĂN HÓA, DANH LAM Thắng CẢNH VÀ DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ GẮN LIỀN VỚI DI TÍCH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KIÊN GIANG GIAI ĐOẠN 2016 - 2020
- ^ Kon Tum
- ^ ướng hoạt động văn hóa thông tin vào vùng miền núi dân tộc thiểu số Lai Châu
- ^ Khai thác và bảo tồn các di tích trong phát triển du lịch Lai Châu
- ^ Lạng Sơn phát huy tài nguyên di tích, danh thắng trong phát triển du lịch
- ^ Lào Cai: Quản lý bảo tồn không đồng bộ đang " làm mất" dần các di tích văn hóa
- ^ Lào Cai: Phát huy giá trị di tích, danh thắng
- ^ Lâm Đồng: "xóa tên" 2 thắng cảnh quốc gia
- ^ Lâm Đồng đầu tư nhiều dự án lớn về văn hóa
- ^ Làng văn hoá đã và đang góp phần xây dựng nông thôn Việt Nam hiện đại
- ^ Xây dựng nếp sống văn minh trong việc tổ chức các lễ hội truyền thống
- ^ Thêm 109 di tích lịch sử được xếp hạng cấp tỉnh, cấp quốc gia đặc biệt
- ^ Du lịch Ninh Thuận
- ^ Phú Thọ: Gắn việc phục dựng, bảo tồn và hoạt động lễ hội với phát triển du lịch
- ^ Phú Thọ
- ^ DANH MỤC DI TÍCH - DANH Thắng TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH
- ^ Toàn tỉnh có 115 di tích lịch sử đã được xếp hạng
- ^ Quảng Nam: Góp ý về quy chế quản lý và tu bổ di tích
- ^ Sai phạm tràn lan
- ^ Khoanh vùng bảo vệ các di tích, danh thắng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
- ^ Sóc Trăng: Bảo tồn di tích lịch sử văn hóa
- ^ “Quyết định 1276/QĐ”. Truy cập 16 tháng 5 năm 2015.
- ^ HỆ THỐNG DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA Ở THÁI BÌNH
- ^ Thanh Hoá: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa
- ^ Di sản Huế với bảo tồn, hội nhập và phát triển
- ^ Di tích ở Tiền Giang
- ^ Di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn tỉnh và những vấn đề cần quan tâm bảo tồn, phục vụ giáo dục truyền thống
- ^ Quản lý di tích văn hóa lịch sử tại TP.HCM: Chậm trễ, nhiều di tích sẽ thành phế tích
- ^ Trà Vinh: Có thêm di tích lịch sử cấp tỉnh
- ^ Trà Vinh
- ^ (THVL) Vĩnh Long sẽ phát triển du lịch gắn với di tích lịch sử văn hóa và làng nghề
- ^ Vĩnh Long: Di tích lịch sử văn hóa đình Long Mỹ là căn cứ cách mạng trong kháng chiến
- ^ Vĩnh Long thu hút khách tham quan các điểm du lịch văn hóa
- ^ Sau 10 năm xây dựng đời sống văn hóa cơ sở Vĩnh Phúc
- ^ Du lịch Yên Bái: Bức tranh đa sắc của miền núi phía Bắc
- ^ Tiềm năng, thế mạnh và giải pháp phát triển du lịch tỉnh Yên Bái
- ^ Cả nước có gần 15.000 ngôi chùa
- ^ Tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2010 cấp quốc gia
- ^ Một di tích thắng cảnh quốc gia bị bán với giá 3 tỷ đồng
- ^ Đức giới thiệu quá trình trùng tu Cung An Định
- ^ Thác Voi bị bán với giá 3 tỉ đồng, Người Lao động, 14/05/2008
- ^ Xung quanh việc 2 di tích quốc gia ở Lâm Đồng xin "khai tử" , Sài Gòn giải phóng, 28/02/2008
Comments
Post a Comment